حسین پاکدل
حسین پاکدل
02:39 93/12/15
امر تربیت مخاطب
هر امری که به رفتار، کردار، آگاهی و ذوقیات ما مربوط است، نیاز به آموزش و مراقبت دارد. همه به شکل عادی بلدیم حرف بزنیم. ولی چگونه است که تنها معدودی قدرت بیان و نفوذ کلام دارند. همه راه می روند ولی عده خاصی درست راه می روند.
به قول دوست پزشکی منشآ بسیاری از بیماری ها غلط راه رفتن، غلط غذاخوردن و اشتباه نفس کشیدن است. اغلب از بدیهیاتِ رفتاری که فکر می کنیم بلدیم آسیب می بینیم. ما از اول حرف زدن، خوابیدن، راه رفتن و ارتباط با دیگران را به شکل غریزی و تقلیدی یاد می گیریم و در مسیر زندگی کم یا زیاد با آموزش، خود را اصلاح کرده با اجتماع انسان ها هماهنگ می کنیم. اما امر مهم درست دیدن، دقیق دیدن و انتخاب درست موضوعات برای تماشا را غالباً با آزمون و خطا انجام می دهیم، در بیشتر موارد خود را بی نیاز از تربیت می دانیم. در دنیای صنعتی اکنون دیگر ابتدایی ترین کالاها نیز برگ راهنما و یا دستورالعمل استفاده دارد. حالا این که چند درصد از ما به آن توجه می کنیم بماند. به همین جهت است که اغلب از دستگاه یا امکانی که گاه با قیمت گزاف خریداری می کنیم تنها به بخش اندکی از کاربرد آن عنایت داریم، مابقی بلااستفاده می ماند. به طور مثال همین گوشی های مدرن و هزار کاره تلفن همراه که دست آحاد متوسط جامعه هست و از تمام موارد استفاده ای که دارد تنها به چند مورد ابتدایی آن اکتفا می کنند. با این مقدمه کوتاه باید گفت امر نمایش نیز مثل مابقی فعالیت های ذوقی، هنری- فرهنگی در تمامی ابعاد نیاز به آموزش مداوم و مراقبت دائم دارد. نه تنها نویسنده و کارگردان و بازیگران و عوامل پشت صحنه بلکه حتی تماشاگر. قطعاً جریان تولید و خلق نمایش باید برای امر مهم انتخاب، تربیت و جهت دهی تماشاگر - به عنوان رکن مهم جریان تئاتر- برنامه داشته باشد. امری که بیشتر مواقع از توجه و پرداختن به آن غافل می مانیم. حتی با نگاهی کاسبکارانه خود را با نازل ترین خواستگاه ها و تمایلات او هماهنگ می کنیم. به صرف این که یک محصول در یک تب و تاب مصنوعی مورد اقبال واقع می شود معنی این را نمی دهد که آثر لازمه را بر مخاطب گذاشته و در یک بسته بندی مناسب تبدیل به خاطره جمعی شده است و یا به عکس. به هر شکل تئاتر جدی هنری فاخر و مرجع است و بر قشری تأثیر دارد که جزو اقشار نخبه جامعه محسوب می شوند و خود تولید کننده فکر و اندیشه اند. پس هر گروه نمایش در کنار خلق اثر نیاز مبرم دارد به این مسئله فکر کند. متأسفانه طی چند سال اخیر جریان تئاتر مابه دلیل رویکرد مکان های نمایشی - حتی از نوع دولتی آن- به امر اتکا به گیشه، نسبت به این واقعیتِ مهم کم توجه و یا اساساً بی توجه بوده اند. البته بخش زیادی از آن برمی گردد به نبود و یا کمبود ابزار اطلاع رسانی درست و حرفه ای در این حوزه. ما نیازمند رسانه های تخصصی برای تربیت و راهنمایی مخاطب تئاتر هستیم. به صرف کلی گویی در مورد یک اثر و یا برخورد سلیقه ای و یا احیاناً جناحی و سیاسی با یک امر فرهنگی و پدیده ذوقی به هیچ عنوان باعث تربیت و جهت دهی مخاطب نمی شویم. ما ناچاریم در دوران پرشتاب توسعه به مسئله بی نهایت مهم و تخصصی مخاطب شناسی، بیش از بیش توجه کنیم. به هر شکل یک اثر هنری در قامت و ساحت تئاتر مخاطب ویژه خود را در بستر زمان پیدا می کند ولی گاه این زمان به عمر اثر بر صحنه کفاف نمی دهد و مخاطب تشنه مجبور است همان اثر را در زمانی دیگر به صورت محصولی با رنگ و کارکردِ متفاوت به تماشا بنشیند. مثلاً آثار نمایشی بر صحنه که تا می رود جای مناسب خود را پیدا کرده و مخاطب خود را شناسایی و انتخاب کند عمرش بر صحنه تمام می شود و مخاطب مشتاق مجبور است صبر کند تا با گذر زمان فیلم نمایش اثر را خریداری کرده به تماشا بنشییند. بالطبع جلوه و اثری که موقع تماشای زنده تئاتر بر او می گذارد قابل قیاس با تماشای پرده ای یا تلوزیونی آن نبوده و نیست.
4
سلام غروب جمعه شما به خیر و شادی ،
یادمه در اواخر دهه شصت با بچه های مسجد جوادالائمه ع ، وقتی می خواستیم بریم فیلم پرمفهوم ، باموضوع خوب ، آموزنده و تربیتی که مخاطب خاص خودش را داشت ببینیم ، به سینمائی در مرکز شهر می رفتیم .
اون موقع خصوصاً فیلم سازان داخلی انقدر گرفتار زرق و برق ، تماشاچی ، گیشه و فروخته شدن بلیط نبودند بلکه اخلاق و تربیت حرفه ای نیز معنائی دگر داشت ، کلاً یاد اون دوران به خیر ،
ضمناً بنده با نظرات جنابعالی کاملاً موافقم .
امیدوارم کلیه مسئولین بالای مملکتی در همه سطوح و در امر فرهنگ و تربیت و آموزش به وزارت خانه های آموزش و پرورش ، آموزش عالی و وزارت ارشاد به دیده مصرف کننده یا تولید کننده ( تجاری ) نگاه نکنند بلکه زیر بنای تمدن ایران اسلامی ( گذشته ، حال و آینده ) و اصولاً هر کشوری ( با تفاوت هایی ) مربوط به همین 3 رکن است .
ناصر ریوندیناصر ریوندی
10:02 93/12/16
جناب پاکدل این مطالب که شما گفتین تازه برای مخاطب شهرهای بزرگی مثل تهرانه اوضاع تئاتر تو شهرستانها که اصلا جای بحث و گفتگو نداره بقدری مردم بیگانن تقصیری هم ندارن متولیان بی خیال شدن
جناب پاک دل باید اول در شهرستان ها کلاسهای سراسری برگذار نمودن که همگان متوجه شوند تئاتر چیست؟ و آنگاه به دیگر مطالب اشاره کرد
بسیار زیبا فرمودید اما توجه بفرمایید جناب پاکدل مردم ما حوصله اموختن ندارن چون معتقدیم همه نمیفهمن و ما میفهمیم